X
تبلیغات
آموزش كودكان استثنايي - اهداف آموزش و پرورش استثنایی
مؤسسات آموزش استثنایی :


این کلاس ها در کنار مدارس ابتدایی عادی برای دانش آموزان ناشنوا ، نابینا و عقب افتاده ذهنی ایجاد می شوند .طبق آمار بدست آمده در سال تحصیلی 92-1991، 159849 دانش آموز در 873 مدرسه ویژه با 8574 معلم تعلیم دیدند .در همین مدت 1813 دوره خاص و 813 درس آموزش خاص نیز وجود داشت . در این دوره های بالغ بر 227789 دانش آموز حضور داشتند.
این مدارس ، با هدف آموزش معلولان جسمی و روحی و نیز افراد داری استعداد بالا برای قادر ساختن آنها در تبدیل شدن به اعضای مفید جامعه و دست یافتن به یک شغل ، تأسیس شده اند .
در این مدارس که کلاسهای روزانه و مسکن و غذا را برای دانش آموزان فراهم می کند ، تحصیل به صورت رایگان است . طبق آمار بدست آمده در سال تحصیلی 92-1991، بالغ بر 952382 دانش آموز در گروه سی تا 18 سال که آموزش خاصی نیاز داشتند ، 17574 نفر در مدارس خاص و 5084 نفر در مدارس عادی جای گرفتند که در اینصورت آنها توانستند با سایر کودکان ادغام شوند
.


این مدارس نیز خود به گروه های اصلی ذیل تقسیم می شوند :


مدارس نابینایان


این مدارس فرصت های آموزش را برای کودکانی که درجه بینایی آنها کمتر از10/1 در هر دو چشم است و نیز برای کسانیکه درجه بینایی آنها به صورتی جدی معیوب است ببین 30/1 و 10 /1 فراهم می آورد.مدت تحصیل در مدارس ابتدایی 6 سال است .بعضی از این مؤسسات مدارس متوسطه نیز دارند .


مدارس ناشنوایان


این مدارس فرصت های آموزشی مناسب را برای کودکانی که علی رغم همه اقدامات انجام شده کاهش بیشتر از70 دسی بل در میزان شنوایی خود داشته اند و بعنوان بسیار ناشنوا طبقه بندی می شوند و نیز برای کودکانی که کاهش حد شنوایی آنها بین 25 الی70 دسی بل بوده و به صورت افراد سنگین گوش طبقه بندی می شوند، فراهم می آورد .مدت تحصیل در مدارس بخش ابتدایی6 سال می باشد. بعضی از این مراکز ، مدارس دوره متوسطه و کودکستان نیز دارند .


مدارس معلولان اورتوپدیکال


این مدارس فرصت های آموزشی را برای کودکانی که با وجود اقدامات انجام شده ، به دلیل نقص عضو قادر به دنبال کردن یک دوره عادی نیستند، فراهم می آورد .مدارس مذکور در آنکارا مستقر می باشند که شامل یک مدرسه ابتدایی ، یک مدرسه متوسطه صنایع دستی و یک دبیرستان حرفه ای می باشد .
مدرسه کودکان عقب افتاده ذهنی
این مدرسه برای بچه هایی با I . Q بین 25 الی 44 و نیز برای آنهایی است که قادرند نیازهای شخصی خود را جستجو کنند، در نظر گرفته شده است.
مدرسه کودکان عقب افتاده ذهنی با قابلیت آموزش نسبی
این مدرسه برای کودکانی با I . Q مابین 45-75 در نظر گرفته شده است .


موسیقی درمانی


برای آموزش موسیقی به کودکان استثنایی چند نکتة اساسی وجود دارد که لازم است مذنظر قرار گیرند :


- نخست توان هوشی و شرایط ذهنی کودک و دوم محدودیتهای حسی و حرکتی آنها. میزان هوش کودک در فراگیری موسیقی نقش مهمی دارد. از این رو در میان کودکان استثنایی و مشکل دار، کودکان عقب ماندة ذهنی به خاطر هوش پایین تر، با سرعت کمتر و در مدتی طولانی تر می آموزند.
برای مثال کودکان عقب ماندة تربیت پذیر که بهرة هوشی آنها بین 30 تا 50 است، معمولاً نمی توانند دروس موسیقی را به طور منسجم فرا گیرند. آنها می توانند آوازها و ترانه های کوتاهی را در حد فاصلة سوم کوچک – حداکثر حدفاصل دو خط حامل – بیاموزند.
همچنین قادرند که فعالیتهای ریتمیک گوناگونی را با سازهای کوبی مانند طبل، سه گوش، خاشخاشک، دقک بنوازند، حرکات خود را با ریتم آن هماهنگ سازند و نیز تلاش کنند تا با آهنگهای ساده ریتم بگیرند. آموزش در همین سطح برای توانبخشی آنان بسیار ارزنده است و در مهارتهای حرکتی و جنب و جوش آنها تأثیر فوق العاده ای دارد. اما کودکان عقب ماندة آموزش پذیر با بهرة هوشی بین 50 تا 70 می توانند دروس موسیقی را به طور منسجم و برنامه ریزی شده بیاموزند و مرحله به مرحله پیش روند. آنها ظرف چند ماه قادر به فراگیری و تشخیص نت های چند خط حامل، اصوات زیر و بم، طنین اصوات و کشش نتها هستند و می توانند با تجربه و تمرین آموخته های خود روی ساز، آهنگهای متنوعی را بنوازند و ترانه های گوناگونی را بیاموزند.
علاقة فوق العاده کودکان عقب ماندة ذهنی به فراگیری موسیقی راه آموزش آنها را هموار و مربی را به تدریس علاقمند می سازد.
با استفاده از سازهای گوناگون و وسایل کمک آموزشی، نقیصه و ناتوانی کودکانی که مشکل هوشی ندارند – حتی الامکان – جبران می شود. برای آموزش موسیقی به کودکان نیمه بینا از سازهایی با تیغه های بزرگ و پهن و یا با خطوط و نت های رنگی و برجسته، و برای کودکان نابینا از روش آموزش گوشی و فراگیری نت ها به کمک خط بریل استفاده می شود. در این کتاب برای آموزش نت ها و به ویژه کشش آنها از حرکت دست استفاده شده که حتی نابینایان نیز می توانند آن را بیاموزند و استنباطی عینی از زمان نتها به دست آورند.
کودکان ناشنوا می توانند از سازهایی با صدادهی و اکو قوی استفاده کنند. آموزش ریتم و حرکات موزون نیز به توانایی آنها در درک موسیقی می افزاید. خواندن ترانه ها نیز تکلم آنها را تقویت می کند.
روشهای سادة طرح شده – در مورد آموزش نت ها و کشش آنها –ازجمله روش زولتان کدالی[28] برای کودکان ناشنوا بسیار مفید است. آنها می توانند با انجام حرکاتی ساده و ادای حروف و کلماتی تک سیلابی کشش نتها و ریتمهای گوناگونی را بیاموزند.
کودکان معلول نیز بر حسب نوع نقیصة خود، سازی مناسب را انتخاب و با آن تمرین می کنند. هر یک از این کودکان قادرند که با تلاش پیگیر نوازنده ای ماهر و موفق شوند.
بیشتر معلولین به ویژه کودکان فلج مغزی هوش طبیعی و گاهی بیش از حد طبیعی دارند. مشکل عمدة آنها در فراگیری موسیقی عبارت است از : ناتوانی حرکتی، عدم کنترل حرکات، که این مشکل را می توان با توجه به نقیصة کودک به اشکال مختلف برطرف کرد و فعالیتهای مناسب با شرایط فردی آنها به وجود آورد. برای مثال معلولینی که با صندلی چرخ دار حرکت می کنند، می توانند با کمک دستها تمرینهای ریتمیک و فعالیتهای موزیکال را انجام دهند و همه سازهای کوبی و بسیاری از سازهای ملودیک را با قرار دادن زیلوفونها، بلزها و ارگ در ارتفاعی مناسب بنوازند. آنها می توانند با سازهای بادی و سازهای زهی نیز تمرین کنند. آنها با نواختن سازهای کوبی کنترل بهتری می یابند. سازهای بادی به تقویت گنجایش تنفسی و تنظیم حرکات آنها کمک میکنند. کودکانی که مشکل شدید حرکتی و ناهماهنگی زیادی دارند می توانند از سازهایی که به هماهنگی کم تری نیاز دارد استفاده نمایند. مانند سازهایی که صدای قوی و تیغه های مشخص و پهنی دارند و با حداقل حرکت به صدا در می آیند؛ سازهای کلیدی مانند ارگ و پیانو نیز در مواردی قابل استفاده اند.
در آموزش موسیقی کودکان استثنایی برنامه ریزی و پیشروی گام به گام اهمیت بسیاری دارد. مربی باید فکر کند که مطلب را چگونه منتقل کند و یا کودک کدام ساز را انتخاب نماید که نواختن آن برای او ساده باشد و او را بهتر جذب کند.
مربی مطلع از میزان هوشی و توان حسی و حرکتی کودک، تمرینها را طوری تنظیم می کند که کودک حتی المقدور احساس موفقیت کند. در یک کلاس موسیقی سازندة ، هیچ کودکی نباید نگران نتوانستن خود باشد. مربی می تواند با برنامه ریزی تمرینهای مناسب احساس اعتماد و ارزش شخصی کودک را نسبت به خود تقویت کند.
- سازهای «ارف» مناسب ترین ساز برای تمرینهای آموزشی کودکان استثنایی هستند. این سازها با صدای متنوع و در اندازه های مختلف وجود دارند و کودکان می توانند برحسب جثه و علاقة خود ساز را انتخاب کنند و با آن بنوازند. در گروه سازهای ارف، سازهای ریتمیکی وجود دارند که نواختن آنها بسیار ساده است. آنها معمولاً با یک مضراب و یا با یک حرکت سادة دست نواخته می شوند و اجتیاج به فراگیری نت و آموزش خاصی ندارند. به کمک این سازها می توان برنامه های متنوع آموزشی تدارک دید و اشکال و کشش نت ها و ریتم را تجربه کرد، ریتم اهنگهای مختلف رانواخت، و اشعار گوناگونی رات حفظ کرد. همچنین با سازهای ملودیک و خوش صدای ارف آهنگهای بسیار ساده – با دو یا سه نت – اجرا می شوند. و به این ترتیب می توان علاقه و توجه کودکان را ترغیب کرد و مفاهیم متنوع موسیقی را گام به گام به ایشان آموخت.
- بهتر است ترانه هایی که برای خواندن انتخاب می شوند،زیبا و محرک و قابل فهم، و پیرامون مسائل ملموس و زیباییهای دنیای کودکی باشند، تا به خاطر سپاری آنها برای کودک راحت تر گردد. هماهنگی شعر با نت و ضربات ریتم نیز باید به گونه ای باشند که هر دو یکدیگر را تقویت نمایند و تداعی آنها آسان شود.
- آموزش موسیقی کودکان استثنایی، به صورت گروهی است. آنها در گروه فعال تر می شوند. حتی وقتی ساده ترین تمرین به صورت گروهی انجام می شود، طنین باشکوهی به وجود می آورد. برای مثال وقتی کودکان عقب مانده نت های یک گام طبیعی را به طور رفت و برگشت با سازهای ملودیک ارف می نوازند.
از طنین و صدای دلنشین آن غرق شادی و نشاط می شوند. همین تمرین ساده را می توان با کششها و ضربهای مختلف به طور گروهی اجرا و ذهن کودک را با آنها آشنا کرد، و با ساختن تمرینها و قطعات زیبا و برگزاری کنسرتها و جشنهای موسیقی، کودکان، مربیان و والدین را به تداوم کار ترغیب ساخت.
کار گروهی نظم و همکاری و ارتباط هماهنگ با دیگر اعضا را به کودکان می آموزد.
کودکان سعی می کنند که قطعه را با هم بنوازند ، سکوتی از یک میزان و یا اوج و فرود یک ملودی را همگی رعایت کنند، و یا با مشارکت با هم قسمتی از قطعه را یک گروه و قسمت دیگر را گروهی دیگر بنوازند. به این ترتیب آنها در کنار آموزش موسیقی، نظم و هماهنگی و ارتباط اجتماعی را می آموزند که در حین جذابیت و زیبایی بسیار سازنده است.

+ نوشته شده در  چهارشنبه نوزدهم آبان 1389ساعت 15:55  توسط عباس ناطقي  |